PESTEN BEGRIJPEN
Misvattingen
HET PESTEN
Pesten is een herhaling van opzettelijke, kwaadwillige handelingen die bedoeld zijn om een slachtoffer te schaden die zich niet kan verdedigen. Er is altijd sprake van een machtsongelijkheid.
Het/de slachtoffer(s)
De daders van pesten
De rollen kunnen omdraaien
Onpartijdigheid bestaat niet
Gevolgen van pesten
Vanuit juridisch oogpunt
MISVATTINGEN
“Ik ben slachtoffer, ik ben zwak”
“Pesten is een conflict”
“Praten met mekaar is de oplossing tegen pesten”
“Pesten is het gevolg van een fout gemaakt door het slachtoffer”
“Waar rook is, is vuur.”
“het slachtoffer van pesten heeft een persoonlijkheidsprobleem.”
“Het slachtoffer heeft te veel gebreken”
“Het is hun zaak, het gaat me niets aan”.
“het slachtoffer moet maar wat moeite doen”
Pesten is een herhaling van opzettelijke, kwaadwillige handelingen die bedoeld zijn om een slachtoffer te schaden die zich niet kan verdedigen. Er is altijd sprake van een machtsongelijkheid.
Kwaadwillige handelingen, beledigingen, slagen, roddelen, bespotten, vernederen, allen tegen één, gemeen zijn, …
Pesten kan verbale vormen aannemen (schelden, bedreigen…), fysiek worden (slagen, duwen, aanraken, enz.), materiële schade berokkenen (diefstal, vandalisme, …), relationeel schaden (reputatieschade, uitsluiting, enz.), of virtuele vormen aannemen (aanvallen per sms of diverse sociale netwerken). Het kan ook een discriminerende aspect hebben gerelateerd aan geslacht, leeftijd, etniische afkomst, seksuele geaardheid of genderidentiteit, handicap, sociale afkomst, een fysiek kenmerk, een religieuze overtuiging, taal, enz.
Het/de slachtoffer(s)
Het kan jou of mij overkomen… Soms is het nét anders zijn dat pesten uitlokt. Maar niet altijd. Er zijn geen regels… En ook geen goede reden om gepest te worden.
Slachtoffers van pesten voelen zich vaak machteloos om zich te verdedigen tegen een dominante agressor/pester, een gevoel dat wordt verstrekt door het gebrek aan reactie van getuigen. Ze voelen zich geïsoleerd en kwetsbaar en aarzelen om de pester aan te geven uit angst voor represailles of om de situatie te verergeren. Ze zijn misschien ook bang om niet serieus genomen of gesteund te worden, om veroordeeld te worden door volwassenen, of om als ‘verklikker’ bestempeld te worden Ten slotte kan de schaamte over de situatie te praten ook doen zwijgen, een stilte die hun psychische nood alleen maar vergroot.
De daders van pesten
Het zou jou of mij kunnen overkomen, wanneer we iemand “bespelen” om iets te bewijzen of uit wraak.
Pesters doen hun best om met agressie en fysiek geweld te imponeren en/of met bepaald taalgebruik zelfvertrouwen uit te stralen. Sommige daders zijn wellicht meer bezig met de gevolgen van hun daden in termen van status of reputatie dan met de schade die ze anderen hierdoor berokkenen. Hoe langer de situatie voortduurt zonder reactie, hoe meer daders geneigd zijn hun gedrag als legitiem te beschouwen en hoe minder ze in staat zijn empathie voor hun slachtoffer te tonen.
De rollen kunnen omdraaien
Soms wordt iemand die gepest wordt, zelf een pestkop. Daarom bestaat deze site: om alternatieve oplossingen te ontwikkelen.
Een pestkop kan een slachtoffer worden, net zoals het slachtoffer een pestkop kan worden. Dit wordt geïllustreerd in Laura Wandels film “Un Monde” (Een wereld).
Onpartijdigheid bestaat niet
WANT je helpt ofwel een oplossing te vinden, ofwel versterk je het probleem.
Er bestaat geen onpartijdige getuige. Vergeet het maar. Elke actie, op elk moment, bevestigt het probleem of leidt tot een mogelijke oplossing. Vraag jezelf dus af: bevestigt jouw houding op elk moment het probleem, of opent ze de deur naar een oplossing?
Gevolgen van pesten
Lijden, stress, hulpeloosheid, schuldgevoel, onzekerheid en trauma
Bij het slachtoffer kunnen we somatisatie zien ontstaan (buikpijn, hoofdpijn, slaapproblematiek, eetstoornissen, …), maar ook stress, een laag zelfbeeld, gevoelens van verlating en/of eenzaamheid, spijbelen en verminderde schoolresultaten/inzet, ….
Het slachtoffer probeert soms opnieuw controle te krijgen over zijn of haar pijn. Maar door het gevoel van machteloosheid om het pesten te stoppen, het niet weten hoe hiermee om te gaan en niet te begrijpen wat er gebeurt, kan dit leiden tot zelfdestructief gedrag zoals zelfbeschadiging, overmatig schuldgevoel, depressie, en en in ernstige gevallen zelfs zelfmoord.
Wees Alert : Elke gedragsverandering bij een jongere kan signaal zijn (plotse agressie, zich terugtrekken, isolatie, enz.)
Aan de kant van de pester zien we een innerlijke strijd in de ontwikkelijk van de eigen identiteit. Dit kan ertoe leiden dat anderen worden gebruikt om het imago te versterken, zichzelf te bewijzen en/of populair te worden. Vaak is er een gebrek aan empathie tegenover het slachtoffer(s) of erger nog, een zekere voldoening bij het zien lijden van anderen, alsof dit helpt om de eigen innerlijke pijn te onderdrukken.
Tot slot ervaren jongeren die gepest worden vaak veel stress, gevoelens van hulpeloosheid en schuld. Ze ontwikkelen ook regelmatig een negatief beeld van het schoolklimaat, gekoppeld aan een gevoel van onveiligheid. Het meest problematisch voor iederen is de opeenstapeling van agressie, hoe klein die ook lijkt, en het herhalende karakter ervan. Hoe langer de situatie aanhoudt, hoe groter het risico op psychische problemen (trauma) die blijvende sporen kunnen achterlaten tot in de volwassenheid.
Vanuit juridisch oogpunt
Het is strafbaar
pesten valt onder artikel 442bis van het Wetboek van Strafrecht, dat het niet expliciet noemt, maar opzettelijke handelingen veroordeelt die iemands gemoedsrust ernstig verstoren. Deze handelingen zijn strafbaar met een gevangenisstraf van 15 dagen tot 2 jaar en/of een boete tot gevolg.
“Ik ben slachtoffer, ik ben zwak”
Het slachtoffer hoeft niet aan bepaalde kenmerken te voldoen om het doelwit van pesten te worden. Uitgekozen worden als doelwit is al genoeg. Pesten is oneerlijk en onlogisch.
Niets rechtvaardigt pesten.
Slachtoffer zijn betekent dat je je in een oneerlijke situatie bevindt. Dat is alles! het maakt je niet zwak. Blijf zoals je bent maar ga vooruit!
“Pesten is een conflict”
NEEN, mocht pesten een conflict zijn, dan zou het opgelost kunnen worden dankzij een rustig gesprek.
Een conflict is een meningsverschil tussen individuen. Dit impliceert dat als de oorzaak van dit meningsverschil wordt opgelost, het conflict zal ophouden.
Kunnen we zeggen dat de nieuwe leerling in de klas, die het doelwit wordt van een dominante groep in de klas, ‘in conflict’ is met zijn of haar klagenoten? Dat het aan hem is om de oorzaak van het meningsverschil op te lossen?
Pesten is oneerlijk en onlogisch. Het heeft niets met conflict te maken. Laat het ‘waarom’ los en focus op het ‘hoe’!
“Praten met mekaar is de oplossing tegen pesten”
Neen, praten met de pesters maakt hen alleen maar sterker.
De eerste reactie is vaak om een gesprek op te starten, maar dit werkt niet in een intimidatiesituatie, net opdat er opzet is om de ander schade toe te brengen.
Bijvoorbeeld: als ik je pijn wil doen, en tijdens een gesprek laat je mij weten dat ik jou kwets, dan besef ik dat ik jou pijn heb kunnen doen, wat handig is omdat dit precies mijn bedoeling was.
Communiceer alleen met iemand die je vertrouwt, nooit met de pester(s) zelf
“Pesten is het gevolg van een fout gemaakt door het slachtoffer”
NEEN, niets wat het slachtoffer heeft gedaan rechtvaardigt pestgedrag! Het is zelfs strafbaar.
Pesten is verboden en strafbaar, ook al denken sommigen dat ze daar recht op hebben. Wel neen, dat recht hebben ze niet. Geen enkele fout rechtvaardigt pesten. Zelfs als iemand in het verleden een straf heeft uitgezeten, mag die persoon daar nooit om gepest of geïntimideerd worden.
Welke fouten iemand ook heeft gemaakt, niemand verdient het om gepest te worden. Niets rechtvaardigt pesten.
“Waar rook is, is vuur.”
NEEN, pesten slaagt nergens op.
Let op met het schuldinducerende gezegde “waar rook is, is vuur!”.
Er is inderdaad nooit rook zonder vuur, maar het is een misvatting om het vuur te zoeken in het hout dat zomaar aan de rand van een veld ligt. De oorsprong van het vuur zit bij diegene die het luciferdoosje vasthoudt. Zelfs als het hout oud is, zelfs als het droog is, zelfs als het gebreken heeft, dat laat het niet spontaan ontvlammen!
Op dezelfde manier: als je ziet dat boeven de achterdeur van je buurvrouw openbreken, stel je jezelf dan de vraag:”Wat zou mijn buurvrouw toch gedaan hebben om dit te veroorzaken?” Nee, je weet dat zij slachtoffer is van diefstal, net zoals iemand die gepest wordt, slachtoffer is van de kwaadwilligheid van één of meedere personen.
Jouw anders-zijn is waardevol! Blijf wie je bent en ga verder! Je hebt het recht om zelfstandig te denken!
“het slachtoffer van pesten heeft een persoonlijkheidsprobleem.”
NEEN, het slachtoffer is simpelweg het “speelgoed” geworden van één of meerdere personen.
Zie je, het voor ons collectieve geweten ‘gemakkelijker’ zijn mocht het slachtoffer van pesten een probleem hebben dat zijn of haar rol als doelwit zou rechtvaardigen. Dat zou ons toelaten ons te ontrekken aan de harde oordelen waarmee we die persoon belasten.
Maar iedereen is wie hij of zij is, iedereen is uniek! Dat maakt ons net bijzonder. Uniek zijn is een recht. Het is voor ieder mens een leerproces om de eigenheid te ontdekken en die van anderen te leren respecteren.
Jij bent uniek! Blijf wie je bent! Je hebt het recht om zelf na te denken!
“Het slachtoffer heeft te veel gebreken”
NEEN, het temperament van het slachtoffer wordt gewoon uitgekozen.
Het slachtoffer hoeft niets te “doen’, want helaas is gewoon “bestaan” al genoeg om het doelwit te worden.
Die persoon raakt gewoon verstrikt in een web van pesten. Wat de (verzonnen) redenen ook zijn, niets rechtvaardigt pesten.
Hij of zij hoeft niet te veranderen, maar mag zichzelf leren aanvaarden zoals hij of zij is… om de eigen mentale gezondheid en innerlijke balans te beschermen.
Jouw anders-zijn is waardevol! Blijf wie je bent, ga verder.
“Het is hun zaak, het gaat me niets aan”.
NEEN, als je getuige bent van pesten, draag je dan bij aan een oplossing of bevestig je het probleem?
Het slachtoffer van pesten is het doelwit geworden van collectieve kwaadwilligheid. Het is daarom aan het collectief om dit op te lossen. We zijn er allemaal bij betrokken. Neutraliteit bestaat niet. Elk gedrag bevestigt het probleem of leidt tot de oplossing.
Neutraliteit bestaat niet. Elk gedrag bevestig het probleem of draagt bij tot de oplossing. .
“het slachtoffer moet maar wat moeite doen”
NEEN, moeite doen zal het slachtoffer alleen maar verder uitputten.
Het slachtoffer heeft niet bijgedragen aan het probleem en kan doorom de oplossing niet zelf vinden. Dat maakt hen net tot een SLACHTOFFER.
Ze hebben geen controle over de pesters. Om verder te geraken, moeten ze 5 stappen leren doorlopen.
En ze hebben de betrokkenheid van VERTROUWENSPERSONEN nodig om de veiligheid voor iedereen te herstellen.
Focus op de 5 stappen. Kom op! We staan achter je!